banner ad

‘ΧΙΟΝΑΤΗ’, Η ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ

. April 6, 2013 . 0 Comments

3139772530_1_4_2eLXiF3RΗ ευφάνταστη μεταφορά του παραμυθιού της Χιονάτης των Γκριμ, από τον Πάμπλο Μπέργκερ, στην οθόνη, λουσμένη από τον σπαραξικάρδιο, λαϊκό λυρισμό της ισπανικής κουλτούρας, αλλά με όλο τον ρεαλισμό της ζωής, είναι η έκπληξη της Ισπανίας στα καλλιτεχνικά δρώμενα.

Μετά το ασπρόμαυρο και βουβό ‘Artist’ του Χαζαναβίσιους, ο Ίβηρας γείτονας, δημιουργεί μιαν ασπρόμαυρη, βουβή και ‘πειραγμένη’ Χιονάτη, με φολκλορικά στοιχεία της Ισπανίας του ’20 του φλαμένκο, των ταυρομαχιών και της σκόνης της αρένας. Είναι η νοσταλγία για το βωβό, άσπρο και μαύρο σινεμά, που σε άφηνε να φαντάζεσαι λόγια και χρώματα μέσα από την παιδική αθωότητα; Είναι η πρόκληση για τον δημιουργό να δώσει ό,τι έχει να πει μέσα από ματιές, εκφράσεις προσώπων και κινήσεις του σώματος; Είναι η ανάγκη του θεατή να ξαναβρεί τις νοσταλγικές διαδρομές αναζήτησης μέσα από τις σιωπές; Είναι η δύναμη της πολυεπίπεδης σημειολογίας και της άηχης εκφραστικότητας; Ποιός δεν θυμάται το φλύαρο βλέμμα του Σαρλώ ή το απίστευτα ομιλητικό πρόσωπο του Μπάστερ Κίτον; Όλα αυτά μαζί και το καθένα ξεχωριστά γέμισαν τις αίθουσες όπου παίχτηκαν τα δύο έργα.

Ο Μπέργκερ στη Χιονάτη του κρατάει το βασικό πλέγμα του παραμυθιού –κακιά μητριά, 7 νάνοι, αδύναμος και απελπισμένος πατέρας –πρώην θρυλικός τορέρο, δυστυχισμένη Χιονάτη, κόκκινο δηλητηριασμένο μήλο- αλλά χωρίς το happy end με το φιλί του πρίγκιπα. Το φιλί εδώ δίνεται από έναν νάνο, ο οποίος την σώζει από τον πνιγμό και, χωρίς μνήμη πια, την παίρνει, μαζί με τους υπόλοιπους 6, στον κόσμο τους που είναι ένα πανηγύρι περιπλανώμενο. Ένα μπουλούκι που δίνει τραγικές παραστάσεις σε χώρους ανοιχτούς και για ένα κοινό δύσπιστο και σκληρό. Τα ασπρόμαυρα γρανιτένια και απειλητικά πρόσωπα των θεατών, σκοτεινά και απόμακρα, τονίζουν τη σιωπή της ταινίας, αλλά πολύ εύγλωττα περιγράφουν την εποχή της φτώχιας του ’20 στην Ανδαλουσία.

Η σπανιόλα Χιονάτη έχει περάσει όλη τη σκληρότητα και αδικία της μοίρας, έχει υποφέρει στα χέρια της σαδομαζοχίστριας συμφεροντολόγας μητριάς, έχει χάσει μάνα στον τοκετό, πατέρα και λατρεμένη γιαγιά, αλλά και τον αγαπημένο της ‘φίλο’ κόκορα, τον Πέπε. Προχωράει, όμως, στη ζωή της κοιτώντας την κατάματα, όπως την συμβούλεψε ο πατέρας της: ‘Ποτέ μην αφήνεις τον ταύρο απ’ τα μάτια σου!’

Η ταινία αποπνέει μια συμπυκνωμένη αρτιότητα, με δυνατές αναφορές στο ισπανικό τελετουργικό στοιχείο. Η κατανυκτική προετοιμασία του ταυρομάχου πριν αντιμετωπίσει τον ταύρο, αποδίδεται μοναδικά: το τελετουργικό ντύσιμο του, η βουβή προσευχή και ικεσία του για τη νίκη και την αρτιότητα του. Η προετοιμασία της Χιονάτης, από τη γιαγιά της, για την πρώτη της Θεία Κοινωνία, προβάλει όλη την ιβηρική κουλτούρα μέσα από την πορεία των λευκοφορεμένων κοριτσιών προς την εκκλησία, με τη συμμετοχή όλου του χωριού σ’ αυτή τη σημαντική στιγμή. Αλλά και το γρήγορο, δυνατό φλαμένκο της γιορτής που ακολουθεί, σκιαγραφεί το πείσμα και τη δύναμη για ζωή: κάθε κίνηση του χεριού προς τον ουρανό και μια επίκληση στην αιωνιότητα, κάθε σπαρακτικός λαρυγγισμός στο τραγούδι μια κραυγή επιβίωσης κόντρα σ’ όλα τα αντίξοα, κάθε χτύπος του τακουνιού στο έδαφος, ένα όχι στο θάνατο, ο οποίος, όμως, έρχεται για τη γιαγιά πάνω στο χορό της χαράς με τη θλίψη.

Μια αλληλουχία εικόνων σε άσπρο-μαύρο, συναισθημάτων χαρμολύπης και μουσικής με τον οξύ και συνάμα τρυφερό ήχο του κλαρινέτου, σε μια γρήγορη, επιδέξια ροή καταστάσεων. Πάθος και φλόγα, θάνατος και ζωή, συγκίνηση και θρίαμβος. Το παιχνίδισμα του φωτός με τη σκιά σ’ ένα παραμυθένιο σενάριο με ένα γλυκόπικρό, σαν την αλήθεια, τέλος. Μια μπαλάντα για τη ζωή. Για τη ζωή όπως την ξέρουμε εμείς εδώ στο Νότο. Τη ζωή που στήνει ζοφερά σενάρια, επιτίθεται στο συναίσθημα, αγγίζει την ευτυχία, βυθίζει στο δράμα, μεταλλάσσει τον έρωτα σε μελόδραμα και το σπαραγμό σε πάθος. Τη ζωή που γιορτάζει τον αστραφτερό ήλιο της μεσογείου και πιστεύει στη μέρα που ακολουθεί, κι ας ξέρει ότι μπορεί να κουβαλάει μαζί της και ένα κόκκινο μήλο!

Print Friendly, PDF & Email

Tags:

Category: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *